Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Yücel Ç. (Yürütücü), Şeker karatoprak G. , Eren böncü T. , Uslu E. , Değim T.
İnsan derisi birçok ilacın geçişi için seçici permeabilite gösterir. Derinin en üst tabakası olan epidermisteki stratum korneum tabakası, ilaç geçişinde kısıtlayıcı bariyer görevi görür. Deriden geçişi artırmak adına öncü olan lipozomların keşfi sonrası son yıllarda farklı lipit yapılı ilaç taşıyıcı sistemler keşfedilmiş ve etkili oldukları gözlenmiştir. 2004 yılında Gopinath ve arkadaşları tarafından keşfedilen aspazomlar, askorbil palmitatın oluşturduğu çift tabakalı veziküler sistem olarak tanımlanmaktadır. Askorbil palmitat, askorbik asite göre daha lipofilik, kararlı ve biyoyararlanımı daha yüksek olan ester formudur. Vücutta kullanıma kadar lipit hücre zarında depolanabilen askorbil palmitat, ilaç çözünürlüğünü ve deride permeabiliteyi artırıcı özellikleriyle aspazomları dermal uygulamada ön plana çıkaran önemli avantajlara sahiptir. Androgenetik alopesi (AGA), genelde 20-30’lu yaşlarda başlayabilen tipik olarak ön saç çizgisinin bitemporal gerilemesi ile başlayan, özellikle tepe noktasında saçların incelmesi ve tepe merkezinde tamamen saç kaybı şeklinde ortaya çıkan erkek tipi saç dökülmesi (kellik) olarak da bilinmektedir. AGA tedavisinde, minoksidilin %2 ve %5 konsantrasyondaki sıvı ve köpük formlarının saç dökülmesi tedavisinde lokal kullanımı kadın ve erkeklerde FDA tarafından onaylanmıştır. Bunun yanısıra antiandrojen ve testosteronu dihidrotestosteron (DHT)’a çeviren tip 2 5-α-redüktaz enziminin inhibitörü finasteridin, AGA tedavisinde sadece erkeklerde kullanımı onaylanmıştır. Ancak bu iki bileşiğin bekleneni karşılamaması, tedavide alternatif bileşiklerin formüle edilmesi ve ilaç taşıyıcı sistemlerle daha etkin şekilde kullanılabilmeleri gibi yeni yaklaşımların gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Doğal kaynaklı, fosfodiesteraz inhibitörü olan kafein, hücrelerdeki cAMP seviyelerini arttırarak ve hücre metabolizmasını uyararak proliferasyonu destekleyebilmektedir. Bu sayede saç folikülünün testosteron/DHT kaynaklı küçülmesini önleyebilmektedir. Fosfodiesteraz inhibisyonuyla AGA'da indüklenen apoptoza karşı doğrudan etkisi açıklanmıştır. Kateşin yapıda, Camellia sinensis L. (yeşil çay)’nın en temel aktif bileşeni olan epigallokateşin gallat (EGCG), dermal papilla hücreleri üzerindeki proliferatif ve antiapoptotik etkileri yoluyla anajen fazı uzatabilen ve insan saç büyümesini uyaran önemli bir biyoaktif moleküldür. İnsülin benzeri büyüme faktörü (IGF-) 1 seviyelerinin düşmesini önleyen bir DHT inhibitörüdür. IGF-1, telojen fazdan anajen faza geçişi teşvik etmektedir. Doğal güçlü bir antioksidan olan rosmarinik asit (RA)’in testosteron ve DHT aktivitesini baskıladığı, zamana bağlı bir şekilde hücre canlılığını arttırdığı ve saç büyümesinin desteklenmesi ve AGA’nın önlenmesi için potansiyel bir terapötik ajan olabileceği bilinmektedir. Formülasyon geliştirme çalışmaları bulunmayan, antrokinon türevi bileşik olan fision, 5-α-redüktaz önleyici aktivitesi belirtilmiş ve bu yönüyle saç kaybını önleyici etkisi olabileceği düşünülmektedir. Mevcut projede, yukarıda bahsedilen dört farklı AGA tedavisine yönelik etkili olabilecek doğal kaynaklı bileşikler ile geliştirilecek aspazomların, detaylı karakterizasyon çalışmaları ile optimum formülasyon bileşenleri belirlenecek, hücre kültürü çalışmaları, stabilite çalışmaları ve fare abdominal derisinden permeabilite çalışmaları yapılacaktır. Geçiş çalışması sonunda, dermis tabakasına ulaşması hedeflenen ve konfokal mikroskopla da görüntülenecek olan aspazomlardan salınan etkin madde kombinasyonunun, saç kaybında görülen mekanizmalardan fosfodiesteraz ve 5-α-redüktaz enzim inhibisyon etkisi, total antioksidan kapasitesi incelenecektir. In vivo çalışmalar kapsamında ise, C57BL/6 farelerin sırt derisinde, saç büyümesini teşvik edici aktivite tayini, saç folikülü morfolojisi ve sayısının belirlenmesi ve saç folikülündeki IGF-1 tayini yapılarak formülasyon etkinliği değerlendirilecektir.